Donate

Cyfarwyddyd Cynefinoedd yr UE

Dywedir bod dwy adran o’r Cyfarwyddyd hwn yn peri rhwystrau sy’n atal ailgyflwyno’r afanc:

Mae Erthygl 6 o Gyfarwyddyd Cynefinoedd yr UE yn datgan na ddylid cael unrhyw amheuon gwyddonol rhesymol ynghylch yr effeithiau niweidiol ar integriti Ardal Gadwraeth Arbennig (AGA) ddynodedig wedi ailgyflwyno.                                            

Gellir gwneud y pwyntiau a ganlyn:

•  Mae cynefin AGA yn fater safle-benodol ac felly ni ddylai fod yn ystyriaeth ar gyfer ailgyflwyno yng Nghymru.   Gall lleoliad yr ailgyflwyno a’r rheolaeth ddilynol warchod rhag effaith bosibl.

•  Hyd yn oed ble ceir safleoedd dan warchodaeth mewn rhan o’r safle arfaethedig ar gyfer ailgyflwyno, byddai’r afanc yn cyfoethogi’r cynefin yn gyffredinol, a gellir ystyried hynny fel gwneud iawn.

•  Mae profiad Ewrop yn dangos y dylai’r potensial hwn sydd wedi’i brofi wneud iawn am unrhyw bryderon tybiedig ynghylch effaith leol niweidiol.

•  Ni fyddai’r rhaglenni ailgyflwyno mewn 27 o wledydd yn Ewrop yn ystod y 70 mlynedd diwethaf wedi dal ati oni bai fod manteision wedi’u canfod, yn gwneud iawn am y problemau, gyda rheolaeth hawdd yn fater nodedig.

Nid yw Erthygl 12 o’r Cyfarwyddyd, sy’n rhestru’r afanc fel rhywogaeth dan warchodaeth yn Atodiad 4, yn caniatáu rheolaeth angheuol dros yr afanc ac felly mae’n cyfyngu ar y potensial ar gyfer rheoli’r afanc.   Yn unol â’r erthygl hon, credir y byddai’r afanc, o’i ryddhau, yn cael ei warchod dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981.           

Gellir deall bod deiliaid tir yn dymuno cael gweithredu mesurau rheoli effeithiol pe bai problemau’n codi yn sgil effaith yr afanc ar eu heiddo.   Er bod Erthygl 12 yn ei lle o hyd, mae’r pwyntiau a ganlyn yn berthnasol:

  1. Mae’n hawdd rheoli afancod gydag amrywiaeth o ddulliau, heb eu lladd (gweler Adran 4 uchod).
  1. Dim ond yr opsiwn olaf fyddai lladd, dan amgylchiadau arbennig iawn, ac am ei bod yn hawdd adleoli, ni chredir y byddai angen mesur o’r fath yn y dyfodol rhagweladwy wedi ailgyflwyno, am y 10 – 15 mlynedd cyntaf o leiaf.
  1. Ceir potensial rhagorol ar gyfer eithrio o’r Erthygl hon o fewn y cyfnod hwn o amser, gan ddefnyddio un allan o dri opsiwn:

•  Mae Erthygl 16 o’r un Cyfarwyddyd yn awgrymu’r opsiwn i ddyfarnu i wledydd unigol ran-ddirymiad “ar yr amod nad oes opsiwn arall boddhaol yn bodoli ac ar yr amod nad yw’r rhan-ddirymiad yn niweidiol i gynnal poblogaethau … yn unol â statws cadwriaethol ffafriol.”

Os na fydd ailgyflwyno’n ennill digon o gefnogaeth yn absenoldeb mandad cyfreithiol clir yn caniatáu rheolaeth (angheuol) ac os na ellir bwrw ymlaen, mae’n dilyn y bydd caniatáu rheolaeth o’r fath yn hwyluso ailgyflwyno ac yn fuddiol i boblogaethau na fyddai’n cael eu sefydlu fel arall.

Gellir gwneud cais am ran-ddirymiad o’r fath yng nghyd-destun dangos bod rhaglen gynhwysfawr o opsiynau yn bodoli ar gyfer lleihau difrod afancod a rheoli eu poblogaethau drwy ddal a rhyddhau yn fyw – gyda lladd yn opsiwn olaf un yn unig.

•  Gwnaed diwygiadau eisoes i’r ddeddfwriaeth hon er mwyn caniatáu i wledydd sydd wedi ymuno â’r UE yn ddiweddar leihau lefel y warchodaeth a roddir a, thrwy hynny, awgrymu cynsail defnyddiol ar gyfer eithriadau pellach, eto ble gellid ystyried y rhain fel ffactor allweddol yn galluogi ailgyflwyno.

Gyda phoblogaethau mawr mewn sawl gwlad yn yr UE, nid yw afancod yn rhywogaethau mewn perygl bellach a cheir sail felly ar gyfer eu dileu o Atodiad 4, gan ddiddymu effaith Erthygl 12.